Jakie umowy chroni ustawa

Art. 256 Prawa restrukturyzacyjnego chroni najem i dzierżawę lokalu lub nieruchomości, w których prowadzone jest przedsiębiorstwo dłużnika. W objętym ochroną okresie wypowiedzenie takiej umowy przez wynajmującego albo wydzierżawiającego bez zezwolenia rady wierzycieli jest niedopuszczalne. Nie chodzi zatem o dowolną nieruchomość pozostającą w relacji z przedsiębiorcą, lecz o miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa.

Przepis stosuje się odpowiednio również do leasingu, ubezpieczeń majątkowych, rachunku bankowego, licencji udzielonych dłużnikowi i określonych umów finansowych. W przypadku kredytu istotne jest, w jakim zakresie środki udostępniono przed otwarciem postępowania. Ustawa obejmuje także inne umowy o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa. Zakres każdej z tych kategorii trzeba odnieść do rzeczywistej treści kontraktu.

Od kiedy można powołać się na ochronę

W przyspieszonym postępowaniu układowym ochrona z art. 256 zaczyna się już od obwieszczenia zarządzenia o wpisaniu do repertorium wniosku dłużnika o otwarcie tego postępowania. Nie trzeba więc zawsze czekać na samo otwarcie. Jeżeli postępowanie zostanie otwarte, ochrona trwa zasadniczo do jego zakończenia albo prawomocnego umorzenia. Ustawa określa również jej koniec, gdy wniosek nie doprowadzi do otwarcia.

W postępowaniu układowym i sanacyjnym znaczenie mają odesłania z art. 273 i 297. W PZU odpowiednie zastosowanie art. 256 wiąże się z obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego, na podstawie art. 226d–226e. Samo rozpoczęcie rozmów z doradcą ani samo ustalenie dnia układowego nie jest takim obwieszczeniem. Weryfikacja właściwego wpisu w KRZ pozwala uniknąć błędnego założenia, że ochrona już działa.

Dostawy energii i spis kluczowych umów

Umowa dostawy energii, surowców albo obsługi systemu potrzebnego do sprzedaży może należeć do umów o podstawowym znaczeniu dla przedsiębiorstwa. Nie wynika to jednak automatycznie z samej nazwy usługi. Istotne jest, czy jej przerwanie realnie pozbawiłoby firmę możliwości dalszego prowadzenia działalności i wykonania planu naprawczego.

Spis umów o podstawowym znaczeniu sporządza nadzorca sądowy i składa do akt w terminie trzech tygodni od otwarcia postępowania. W trybach, w których przepis stosuje się odpowiednio, należy uwzględnić właściwy organ i punkt rozpoczęcia ochrony. Rzetelny spis powinien umożliwiać zidentyfikowanie kontraktu oraz ocenę jego znaczenia. Samo wewnętrzne oznaczenie dostawcy jako ważnego nie zastępuje ustawowej procedury ani analizy warunków ochrony.

Nowe zaległości mogą pozwolić na wypowiedzenie

Ograniczenia nie obowiązują bezwarunkowo. Art. 256 ust. 3 przewiduje wyjątek, gdy podstawą wypowiedzenia jest niewykonywanie po otwarciu postępowania zobowiązań nieobjętych układem albo inna przewidziana w umowie okoliczność powstała po otwarciu. Przy odpowiednim stosowaniu przepisu w PZU trzeba właściwie ustalić daty i zakres należności.

Firma nie może traktować ochrony umowy jako zgody na niepłacenie za nowe świadczenia. Rozdzielenie dawnego zadłużenia od bieżących opłat ma więc bezpośrednie znaczenie dla zachowania lokalu lub dostaw. Niezależnie od restrukturyzacji należy też zbadać szczególne podstawy ograniczenia świadczeń, przykładowo związane z bezpieczeństwem instalacji. Ustawa nie tworzy obowiązku utrzymywania każdego świadczenia w każdych okolicznościach.

Klauzula o restrukturyzacji i upływ terminu umowy

Postanowienie przewidujące zmianę albo rozwiązanie stosunku prawnego wyłącznie na wypadek określonego zdarzenia restrukturyzacyjnego może być nieważne. Dla przyspieszonego postępowania układowego znaczenie ma art. 247, a dla PZU art. 225, obejmujący wskazane w nim zdarzenia, w tym obwieszczenie. Nie wystarczy zatem odwołać się do zapisu umowy, że wszczęcie restrukturyzacji automatycznie kończy współpracę.

Trzeba jednak odróżnić wypowiedzenie od wygaśnięcia umowy zawartej na czas oznaczony. Ochrona przed wypowiedzeniem sama w sobie nie przedłuża kończącego się kontraktu. Nie zobowiązuje też dostawcy do przyjęcia każdego nowego zamówienia, jeśli istniejąca umowa nie ustanawia takiego obowiązku. Istotne pozostają zakres już uzgodnionych świadczeń oraz sposób zawierania kolejnych umów.

Ochrona służy utrzymaniu wykonalnego planu

Ocena otrzymanego wypowiedzenia wymaga zestawienia jego przyczyny i daty z umową, obwieszczeniami oraz rozliczeniem zobowiązań. Inaczej wygląda sytuacja wypowiedzenia opartego wyłącznie na starej fakturze, a inaczej zaległości za świadczenia wykonane już w chronionym okresie. Sama etykieta „w restrukturyzacji” nie rozstrzyga skuteczności pisma kontrahenta.

W PZU sąd może uchylić skutki obwieszczenia, jeżeli prowadzą do pokrzywdzenia wierzycieli. Ochrona wygasa także w ustawowo określonych sytuacjach, między innymi gdy w ciągu czterech miesięcy od obwieszczenia nie złożono wniosku o zatwierdzenie układu. Utrzymanie działalności wymaga zatem jednocześnie prawidłowego wykorzystania ochrony, finansowania nowych dostaw i pilnowania terminów postępowania.

Publikacja ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i właściwego stanu prawnego.

Wróć do bazy wiedzy