Układ spółki nie zmienia automatycznie poręczenia

Zgodnie z art. 167 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego układ nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela oraz współdłużnika dłużnika. Jest to wyraźna granica skutków restrukturyzacji. Nawet jeśli spółka uzyska kilkuletni harmonogram spłat albo częściowe umorzenie zobowiązania, nie oznacza to automatycznie identycznego odroczenia lub obniżenia odpowiedzialności poręczyciela.

Przykładowo układowa redukcja kapitału wobec spółki nie daje sama przez się podstawy do stwierdzenia, że w tej samej proporcji zmniejszyło się poręczenie. Zakres żądania banku trzeba obliczyć według zabezpieczonego zobowiązania i umowy poręczenia, z uwzględnieniem rzeczywiście otrzymanych spłat. Nie należy utożsamiać sądowego zatwierdzenia układu ze zwolnieniem zabezpieczających go osób.

Czy bank musi najpierw wyegzekwować dług od spółki

Art. 881 Kodeksu cywilnego przewiduje, że przy braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel odpowiada jak współdłużnik solidarny. Co do zasady bank nie musi więc wcześniej bezskutecznie wyegzekwować należności od spółki. Konkretna umowa może jednak określać warunki żądania zapłaty, ograniczenie kwotowe albo inny zakres odpowiedzialności.

Nie każdy dokument podpisany przy finansowaniu spółki jest poręczeniem o takim samym charakterze. Współkredytobiorca zaciąga własne zobowiązanie, a osoba ustanawiająca wyłącznie hipotekę odpowiada rzeczowo. Odrębnej analizy wymagają również gwarancja i zobowiązania wekslowe. Nazwanie wszystkich tych sytuacji „poręczeniem” może prowadzić do błędnego wniosku o zakresie ryzyka i dostępnych zarzutach.

Ochrona przed egzekucją dotyczy właściwego dłużnika

Ograniczenia egzekucji związane z restrukturyzacją spółki nie obejmują automatycznie majątku poręczyciela. Postępowanie prowadzone wobec spółki nie jest jednocześnie postępowaniem prowadzonym wobec członka zarządu, wspólnika czy innej osoby, która zabezpieczyła kredyt. Samo obwieszczenie dotyczące spółki nie zawiesza zatem każdej egzekucji mającej związek z jej finansowaniem.

Możliwe jest równoległe uczestnictwo banku w układzie i dochodzenie należności od poręczyciela. Nie daje to jednak prawa do wielokrotnego zaspokojenia tego samego długu. Zapłaty otrzymywane od spółki, poręczyciela i z realizacji zabezpieczeń wymagają wspólnego rozliczenia. Aktualne saldo ma znaczenie zarówno dla żądanej kwoty, jak i dla dalszego wykonywania układu.

Co z hipoteką na prywatnej nieruchomości

Art. 167 chroni także prawa wierzyciela wynikające z hipoteki, zastawu i wskazanych w nim innych zabezpieczeń na mieniu osoby trzeciej. Jeżeli wspólnik ustanowił hipotekę na własnej nieruchomości dla zabezpieczenia kredytu spółki, układ spółki sam nie usuwa tego zabezpieczenia ani nie zmienia automatycznie jego zakresu. Podobna zasada dotyczy zabezpieczającego przeniesienia własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa należącego do osoby trzeciej.

Odpowiedzialność rzeczowa nie jest jednak tożsama z osobistym obowiązkiem zapłaty całym majątkiem. Właściciel nieruchomości, który nie zaciągnął równocześnie zobowiązania osobistego, odpowiada w granicach zabezpieczenia na tej nieruchomości. Ocenę trzeba więc oprzeć na komplecie dokumentów, a nie tylko na informacji, że bank ma dodatkową hipotekę.

Jakie roszczenie powstaje po spłacie za spółkę

Osoba, która spłaciła cudzy dług, za który odpowiadała osobiście albo określonym składnikiem majątku, co do zasady wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela do wysokości zapłaty. Wynika to z art. 518 Kodeksu cywilnego. Nie oznacza jednak gwarancji natychmiastowego odzyskania pieniędzy od restrukturyzowanej spółki. Trzeba uwzględnić zasady postępowania i skutki układu.

Art. 80 Prawa restrukturyzacyjnego reguluje ujmowanie roszczeń zwrotnych współdłużników i poręczycieli w spisie wierzytelności. Przewiduje także ujęcie jeszcze niezaspokojonego roszczenia zwrotnego jako warunkowego, bez prawa głosowania na tej podstawie. Dlatego zapłata już w toku restrukturyzacji nie przesądza, że powstał całkowicie nowy dług spółki, który można swobodnie wyegzekwować poza układem. Ważne są źródło odpowiedzialności, data i rozmiar zapłaty.

Porozumienie z bankiem wymaga odrębnej treści

Rozłożenie odpowiedzialności poręczyciela na raty, ograniczenie zabezpieczenia albo zwolnienie z długu może wynikać z odrębnego porozumienia z wierzycielem. Nie należy wywodzić takich skutków z samego poparcia układu spółki przez bank. Dokument powinien jasno wskazywać, kogo obejmuje, jakie zobowiązanie zmienia i jak rozliczane są wpłaty dokonywane z różnych źródeł.

Analiza sytuacji poręczyciela zaczyna się więc od ustalenia ważności i zakresu jego zobowiązania, wymagalności żądania oraz aktualnego salda. Następnie trzeba powiązać te dane z treścią układu i zasadami roszczenia zwrotnego. Restrukturyzacja spółki może poprawić perspektywę odzyskania pieniędzy przez bank, ale sama nie zastępuje rozwiązania dotyczącego osobistej odpowiedzialności osoby zabezpieczającej kredyt.

Publikacja ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i właściwego stanu prawnego.

Wróć do bazy wiedzy