Kadłubowa rada nadzorcza spółdzielni mieszkaniowej

Minimalny skład rady nadzorczej

Rada nadzorcza spółdzielni musi składać się z co najmniej trzech członków. Wymóg wynika z art. 45 § 1 Prawa spółdzielczego, stosowanego do spółdzielni mieszkaniowych na podstawie art. 1 ust. 7 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Statut może przewidywać większą liczbę członków.

Jeżeli statut ustala skład rady na osiem osób, właśnie taki skład należy obsadzić. Ustawowe minimum nie daje podstawy do swobodnego zmniejszenia liczby mandatów. Pozwala natomiast rozróżnić brak części członków od sytuacji, w której organ nie spełnia nawet minimalnego wymagania ustawowego.

Kiedy rada jest organem kadłubowym?

Rada jest określana jako kadłubowa, gdy ma mniej członków, niż przewiduje statut. Może to wynikać z nieobsadzenia wszystkich miejsc w wyborach albo z wygaśnięcia mandatów w trakcie kadencji. Sam wakat nie oznacza automatycznie, że organ przestaje istnieć lub że wszystkie jego uchwały są wadliwe.

Możliwość działania niepełnej rady, przy zachowaniu wymaganego kworum i co najmniej trzech członków, znajduje oparcie w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 listopada 1987 r., III PZP 30/87. Uchwałę tę omawia wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 2015 r., I CSK 737/14. Rozstrzygnięcie dotyczące spółdzielni pracy odnosi się do art. 45 § 1 Prawa spółdzielczego, a więc przepisu istotnego także dla spółdzielni mieszkaniowych.

Ustawowe minimum i kworum to dwa różne wymagania

Rada licząca mniej niż trzech członków nie może skutecznie działać i podejmować uchwał. Jeżeli ma co najmniej trzech członków, należy jeszcze sprawdzić kworum, czyli minimalną liczbę osób, których udział jest wymagany przy podejmowaniu uchwały. Trzeba również zachować właściwą większość głosów i pozostałe zasady głosowania.

Osiągnięcie ustawowego minimum nie przesądza o spełnieniu wymogów statutu. Rada może nadal istnieć, a zarazem nie mieć wystarczającej liczby członków, aby podjąć daną uchwałę.

Jak obliczać kworum?

Punktem wyjścia jest dokładne brzmienie statutu. Należy ustalić, od jakiej liczby oblicza się wymaganą część składu rady: statutowo określonej liczby członków czy liczby ustalonej w inny sposób zgodnie z postanowieniami obowiązującymi w spółdzielni. Nie można zakładać, że każdy wakat automatycznie obniża kworum.

Jeżeli statut przewiduje ośmioosobową radę i wymaga udziału co najmniej połowy jej statutowego składu, kworum wynosi cztery osoby. Gdy w radzie pozostaną cztery osoby, do podjęcia uchwały potrzebny jest udział wszystkich czterech. Przy trzech członkach organ spełnia minimum ustawowe, ale nie może osiągnąć tak określonego kworum.

Przy postanowieniu mówiącym jedynie o „połowie liczby członków” potrzebna jest wykładnia całego statutu. Należy uwzględnić również prawidłowość wyboru, trwanie mandatów oraz właściwy regulamin rady. Nie wystarcza policzenie połowy osób, które aktualnie zasiadają w zdekompletowanym organie.

Co sprawdzić przed oceną uchwały?

Ocena wymaga zestawienia statutu i regulaminu z uchwałami o wyborze członków, dokumentami dotyczącymi wygaśnięcia mandatów oraz protokołem głosowania. Pozwala to ustalić, czy rada była zdolna do działania i czy konkretna uchwała spełnia wymagania. Tryb zakwestionowania uchwały należy dobrać do jej przedmiotu i rodzaju stwierdzonej wady.