Odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

Kiedy lot jest objęty prawem do odszkodowania?

Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 reguluje odszkodowanie i pomoc dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, odwołania oraz dużego opóźnienia lotu. Przed zgłoszeniem roszczenia należy sprawdzić trasę, obsługującego przewoźnika i spełnienie warunków podróży określonych w rozporządzeniu.

Regulacja obejmuje zasadniczo pasażerów odlatujących z lotniska w państwie członkowskim UE, niezależnie od siedziby przewoźnika. Przy locie z państwa trzeciego do UE jej zastosowanie co do zasady wymaga, aby obsługujący przewoźnik był przewoźnikiem wspólnotowym, z uwzględnieniem wyjątku dotyczącego świadczeń uzyskanych w państwie trzecim. Bilet może być kupiony samodzielnie albo stanowić część imprezy turystycznej.

Odszkodowanie za odwołany lub opóźniony lot

Odwołanie lotu może uzasadniać ryczałtowe odszkodowanie. Przy opóźnieniu istotny jest czas dotarcia do miejsca docelowego: strata czasu musi wynosić co najmniej trzy godziny w stosunku do planowanego przylotu. Samo opóźnienie startu nie przesądza o spełnieniu tej przesłanki.

Prawo do odszkodowania przy co najmniej trzygodzinnym opóźnieniu w dotarciu do miejsca docelowego wynika z wykładni rozporządzenia przyjętej przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 19 listopada 2009 r., C-402/07 i C-432/07. Zarówno przy odwołaniu, jak i opóźnieniu trzeba jeszcze ocenić okoliczności, które mogą wyłączać odpowiedzialność przewoźnika.

Ile wynosi odszkodowanie?

Wysokość odszkodowania zależy od trasy i odległości ustalanej zgodnie z art. 7 rozporządzenia nr 261/2004, metodą trasy po ortodromie. Kwotę oblicza się osobno dla każdego pasażera:

• 250 euro dla lotów o długości do 1500 km;
• 400 euro dla lotów wewnątrz UE dłuższych niż 1500 km oraz pozostałych lotów o długości od 1500 do 3500 km;
• 600 euro dla innych lotów.

W przypadkach przewidzianych w prawie kwota może zostać obniżona o 50%. Znaczenie ma m.in. czas przylotu po zmianie planu podróży. Wypłata następuje w pieniądzu; zastąpienie jej bonami podróżnymi lub innymi usługami wymaga pisemnej zgody pasażera.

Kiedy przewoźnik nie musi wypłacić odszkodowania?

Przy odwołaniu lotu znaczenie ma termin zawiadomienia. Odszkodowanie może nie przysługiwać, jeżeli pasażer został poinformowany co najmniej dwa tygodnie wcześniej albo otrzymał propozycję alternatywnego lotu spełniającego warunki czasowe z art. 5 rozporządzenia.

Przewoźnik może też uwolnić się od obowiązku zapłaty, jeżeli udowodni nadzwyczajne okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. To przewoźnik powinien wykazać tę podstawę odmowy. Powołanie się na samą usterkę techniczną samolotu nie wystarcza: zwykłe problemy techniczne związane z normalnym wykonywaniem przewozów co do zasady nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności.

Brak prawa do ryczałtowego odszkodowania nie wyłącza automatycznie innych uprawnień, w tym opieki, zwrotu kosztu biletu lub zmiany planu podróży. Każde z nich ma odrębne warunki zastosowania.

Reklamacja do przewoźnika

Dochodzenie roszczenia warto rozpocząć od reklamacji skierowanej do przewoźnika obsługującego lot. Należy wskazać dane podróży, pasażerów, rodzaj zakłócenia oraz żądanie zapłaty. Warto zachować potwierdzenie wysłania reklamacji i odpowiedź przewoźnika.

Nie należy zwlekać ze zgłoszeniem roszczenia. Termin przedawnienia ustala się według prawa właściwego dla sprawy. Odrębny roczny termin dotyczy wniosku do polskiego Rzecznika Praw Pasażerów; nie wolno utożsamiać go z terminem przedawnienia roszczenia dochodzonego w sądzie.

Rzecznik Praw Pasażerów i droga sądowa

Jeżeli reklamacja nie rozwiąże sporu, można skorzystać z bezpłatnego postępowania polubownego przed Rzecznikiem Praw Pasażerów działającym przy Prezesie ULC, o ile sprawa należy do jego właściwości. Wniosek składa się nie wcześniej niż po upływie 30 dni od reklamacji i przed upływem roku od dnia wykonania lotu albo dnia, w którym miał się odbyć.

Postępowanie przed Rzecznikiem służy porozumieniu stron. Rzecznik nie wydaje wyroku ani decyzji nakazującej wypłatę odszkodowania. Kompetencje nadzorcze Prezesa ULC są odrębną kwestią.

Roszczenia można również dochodzić przed właściwym sądem. Przy wyborze tej drogi trzeba uwzględnić opłatę od pozwu i ryzyko obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi w razie przegranej. Pasażer może działać samodzielnie albo przez pełnomocnika.

Jakie dokumenty zachować?

Przydatne są potwierdzenie rezerwacji, bilet lub karta pokładowa, informacje o zmianach lotu, korespondencja z przewoźnikiem oraz dowody faktycznej godziny przylotu. Jeżeli pasażer poniósł wydatki związane z zakłóceniem podróży, powinien zachować również rachunki. Dokumenty pozwalają ocenić odrębnie prawo do odszkodowania i do zwrotu uzasadnionych kosztów.