Kopia dowodu a replika dokumentu publicznego

Kopiowanie dowodu osobistego wymaga oddzielnej oceny na gruncie ochrony danych i przepisów o dokumentach publicznych. Zwykła fotografia, skan lub kserokopia nie są automatycznie repliką, której wytwarzanie i obrót mogą podlegać odpowiedzialności karnej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o dokumentach publicznych repliką jest odwzorowanie lub kopia o wielkości od 75% do 120% oryginału, mająca cechy autentyczności dokumentu publicznego albo jego blankietu. Wszystkie elementy definicji należy oceniać łącznie. Sam rozmiar kopii nie przesądza o odpowiedzialności.

Ustawa wyłącza z definicji repliki określone kserokopie i wydruki wykonywane do celów urzędowych, służbowych lub zawodowych na podstawie odrębnych przepisów oraz na użytek osoby, dla której dokument wydano. MSWiA w oficjalnym wyjaśnieniu dotyczącym ustawy wskazuje, że nie ustanawia ona ogólnej kary za wykonanie kserokopii dokumentu, np. w banku.

Za jakie czynności grozi kara do dwóch lat?

Art. 58 ustawy przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do dwóch lat za wytwarzanie, oferowanie, zbywanie lub przechowywanie w celu zbycia repliki dokumentu publicznego. Zastosowanie przepisu wymaga ustalenia, że przedmiot spełnia ustawową definicję repliki, a zachowanie odpowiada przesłankom odpowiedzialności karnej.

Ma to znaczenie również dla dokumentów oferowanych jako „kolekcjonerskie”, naśladujących dowód osobisty, paszport lub prawo jazdy. Nazwa handlowa nie usuwa cech repliki i nie wyłącza działania ustawy.

Kiedy przedsiębiorca może kopiować dowód?

Przedsiębiorca powinien ustalić cel i podstawę prawną przetwarzania danych oraz sprawdzić, jakie informacje są niezbędne. Pełna kopia dowodu zawiera wiele danych, których konkretna usługa lub umowa może nie wymagać. W takich przypadkach wystarczające może być okazanie dokumentu i odnotowanie ograniczonego zakresu informacji.

Przepisy szczególne mogą pozwalać na sporządzenie kopii lub nakładać obowiązki identyfikacyjne. Nie oznacza to swobody kopiowania dowodu przy każdej czynności. Trzeba ocenić podstawę i zakres uprawnienia w odniesieniu do danej sytuacji.

Obowiązki dotyczące ochrony danych

RODO wymaga m.in. legalności przetwarzania, ograniczenia celu i minimalizacji danych. Zakres zbieranych informacji powinien odpowiadać rzeczywistej potrzebie, a okres przechowywania nie może być dowolny. Administrator musi zadbać o dostęp upoważnionych osób i odpowiednie zabezpieczenia.

Brak odpowiedzialności za wytworzenie repliki nie przesądza o zgodności kopiowania z RODO. Nieuzasadnione gromadzenie kopii, wykorzystanie ich do innego celu lub niewłaściwe zabezpieczenie może prowadzić do odrębnej odpowiedzialności.

O co może zapytać klient?

Osoba proszona o kopię dowodu może poprosić o wskazanie celu, podstawy prawnej i zakresu potrzebnych danych. Przedsiębiorca powinien wyjaśnić, dlaczego samo sprawdzenie tożsamości jest niewystarczające i jak długo zamierza przechowywać kopię. Taka ocena jest potrzebna przed przekazaniem pełnego obrazu dokumentu.

Publikacja ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i właściwego stanu prawnego.

Wróć do bazy wiedzy