Restrukturyzacja nie jest zarezerwowana dla spółek
Prawo restrukturyzacyjne stosuje się między innymi do przedsiębiorców w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Obejmuje to osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą we własnym imieniu. Ani niewielka liczba pracowników, ani brak obowiązku prowadzenia pełnej księgowości nie wyłączają same przez się możliwości restrukturyzacji. Podstawowe znaczenie mają status dłużnika, jego sytuacja finansowa oraz warunki wybranej procedury.
Zgodnie z art. 4 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego postępowanie może dotyczyć dłużnika niewypłacalnego albo zagrożonego niewypłacalnością. Nie trzeba więc czekać na całkowite zatrzymanie płatności czy pierwszą licytację. Zagrożenie musi jednak wynikać z sytuacji ekonomicznej wskazującej, że niewypłacalność może nastąpić w niedługim czasie, a nie jedynie z ogólnej obawy przed pogorszeniem koniunktury.
Długi firmowe i prywatne dotyczą tej samej osoby
JDG nie tworzy osobnej osoby prawnej ani majątku odrębnego od majątku przedsiębiorcy. Fakt, że rachunek bankowy, samochód lub umowę oznaczono jako firmowe, nie zmienia tego, kto jest właścicielem albo dłużnikiem. Z tego powodu analiza ograniczona do księgowości firmy może pomijać istotne zobowiązania i obciążenia.
Układ obejmuje co do zasady wierzytelności osobiste wobec dłużnika powstałe przed właściwą datą graniczną, z ustawowymi wyjątkami. Może zatem dotyczyć zarówno niezapłaconych faktur za dostawy, jak i prywatnego kredytu tej samej osoby. Nie oznacza to objęcia każdego długu: przykładowo alimenty pozostają poza układem, a należności pracownicze i niektóre inne kategorie podlegają szczególnym zasadom. Podstawy określają art. 150–151.
Wybór procedury zależy od skali problemu
Ustawa przewiduje postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanacyjne. Różnią się udziałem sądu, sposobem ustalania wierzytelności, zakresem nadzoru oraz dostępnymi środkami naprawczymi. Przy wyborze znaczenie ma również udział wierzytelności spornych. Szybsza procedura nie zawsze będzie odpowiednia przy rozbudowanych sporach o wysokość zadłużenia.
W postępowaniu o zatwierdzenie układu przedsiębiorca współpracuje z wybranym nadzorcą układu, a ochronę związaną z obwieszczeniem ocenia się odrębnie od samej umowy z doradcą. W pozostałych trybach istotną rolę odgrywa postanowienie sądu o otwarciu. Sanacja może umożliwiać głębsze działania naprawcze, lecz wiąże się zasadniczo z odebraniem zarządu i ustanowieniem zarządcy.
Układ wymaga źródła spłaty, nie tylko niższej raty
Propozycje mogą obejmować raty, odroczenie terminów lub dopuszczalną redukcję należności. Aby miały sens, muszą opierać się na przewidywalnych wpływach po uwzględnieniu kosztów działalności i koniecznego utrzymania przedsiębiorcy. Samo przesunięcie zaległości w czasie nie naprawi modelu, w którym każda kolejna sprzedaż generuje stratę.
Plan restrukturyzacyjny powinien wyjaśniać przyczyny kryzysu, planowane działania, ich koszt i harmonogram. Może wymagać zmiany cen, ograniczenia nierentownych usług, uporządkowania kosztów albo pozyskania finansowania. Trzeba również uwzględnić koszty nadzorcy i postępowania. Sąd odmawia otwarcia postępowania prowadzącego do pokrzywdzenia wierzycieli, a przy postępowaniu układowym i sanacyjnym bada także uprawdopodobnienie możliwości bieżącego finansowania.
Ochrona majątku ma granice
Restrukturyzacja może ograniczyć egzekucję i chronić ważne umowy, lecz jej skutki zależą od trybu i etapu sprawy. Złożenie dowolnego pisma do sądu nie daje ogólnej ochrony wszystkich składników majątku. Nie oznacza także, że wcześniej zajęty rachunek staje się automatycznie dostępny. Niezbędne jest ustalenie podstawy zajęcia oraz zakresu zastosowanych przepisów.
W przypadku JDG nie można zakładać, że mieszkanie pozostanie poza oceną sytuacji majątkowej tylko dlatego, że służy celom prywatnym. Ustawa dopuszcza również układ przewidujący zaspokojenie przez likwidację majątku. Zakres zarządu przedsiębiorcy zależy od procedury: określone czynności wymagają zgody nadzorcy, a w sanacji decyzje majątkowe podejmuje zasadniczo zarządca. Ochrona przedsiębiorstwa nie jest gwarancją zachowania każdego jego składnika.
Realna perspektywa działalności jest punktem wyjścia
Dobrze przygotowana analiza obejmuje pełną listę wierzycieli, zabezpieczenia, przepływy pieniężne, umowy konieczne do pracy i koszty wykonania układu. Ważne jest porównanie przewidywanego zaspokojenia wierzycieli w różnych scenariuszach. Układ musi uzyskać wymagane poparcie i zatwierdzenie sądu; przedsiębiorca nie może sam narzucić dowolnego umorzenia zadłużenia.
Restrukturyzacja może stworzyć warunki do kontynuacji JDG, kiedy działalność ma zdolność generowania środków po zmianach organizacyjnych i finansowych. Nie zastępuje jednak oceny obowiązków związanych z niewypłacalnością, w tym ewentualnego obowiązku złożenia wniosku upadłościowego. Wybór drogi powinien wynikać z rzeczywistych perspektyw przedsiębiorstwa oraz pełnej sytuacji osoby, która je prowadzi.
Publikacja ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i właściwego stanu prawnego.
Wróć do bazy wiedzy