Najpierw trzeba sprawdzić postanowienie w KRZ
O upadłości orzeka sąd. Informacja kontrahenta, że „złożył upadłość”, może oznaczać dopiero wniesienie wniosku, a nie wydanie postanowienia. Dlatego podstawą dalszych działań powinno być właściwe obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Pozwala ono ustalić upadłego, sąd, sygnaturę, syndyka oraz termin i sposób zgłoszenia wierzytelności.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 4 Prawa upadłościowego wierzyciele są wzywani do zgłoszenia w terminie trzydziestu dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze. Nie jest to termin liczony dopiero od otrzymania indywidualnej wiadomości od syndyka. Oczekiwanie na korespondencję może więc spowodować spóźnienie, mimo że przedsiębiorca nie otrzymał jeszcze osobnego pisma.
Zgłoszenie kieruje się do syndyka przez system
Wierzyciel osobisty, który chce uczestniczyć w postępowaniu i potrzebuje ustalenia swojej wierzytelności, zgłasza ją syndykowi. Zasadą jest elektroniczne zgłoszenie za pomocą formularza udostępnionego w KRZ. Zwykły e-mail, przesłanie faktur zarządowi upadłej spółki czy ponowne wezwanie do zapłaty nie zastępują tej czynności. Podstawowe reguły wynikają z art. 216a i 236.
Ustawa przewiduje szczególne wyjątki od obowiązkowej drogi elektronicznej, między innymi dla określonych należności pracowniczych, alimentacyjnych i rentowych. Nie obejmują one automatycznie zwykłej faktury przedsiębiorcy. Przy zgłoszeniu trzeba też sprawdzić umocowanie osoby działającej za wierzyciela oraz wymagania dotyczące dokumentów elektronicznych. Samo zapisanie roboczego formularza w systemie nie jest jeszcze jego skutecznym wniesieniem.
Jak opisać i udokumentować należność
Zakres zgłoszenia określa art. 240. Należy podać dane wierzyciela, wysokość należności i świadczeń ubocznych, dowody, właściwą kategorię zaspokojenia, informacje o zabezpieczeniach oraz stanie ewentualnych postępowań dotyczących długu. Potrzebny jest również rachunek bankowy wierzyciela. Kilka faktur powinno tworzyć czytelne zestawienie, pozwalające odtworzyć powstanie i aktualne saldo należności.
Faktura może wymagać uzupełnienia umową, zamówieniem, potwierdzeniem dostawy, protokołem odbioru albo korespondencją dotyczącą wykonania świadczenia. Wcześniejsze częściowe wpłaty trzeba odliczyć. Odsetki i inne należności uboczne wymagają właściwego wyliczenia oraz zastosowania przepisów upadłościowych. Jeżeli istnieje wyrok albo nakaz zapłaty, stanowi on istotny dokument, ale nie zwalnia z określenia pozostałej do zapłaty kwoty.
Kiedy wierzytelność trafia na listę z urzędu
Nie każda wierzytelność wymaga zgłoszenia na identycznych zasadach. Art. 237 przewiduje umieszczenie z urzędu należności ze stosunku pracy. Z kolei art. 236 ust. 2–3 reguluje ujęcie z urzędu określonych wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, gdy wierzyciel ich nie zgłosił, również w sytuacji odpowiedzialności upadłego tylko z przedmiotu zabezpieczenia.
Wyjątki te nie oznaczają, że syndyk automatycznie wpisuje na listę każdą należność widoczną w księgach przedsiębiorstwa. Typowy dostawca bez takiego zabezpieczenia powinien dokonać zgłoszenia. Także przy ujęciu z urzędu potrzebna jest kontrola prawidłowości kwoty, osoby wierzyciela i zabezpieczenia. Sam fakt ujawnienia długu w dokumentacji upadłego nie przesądza, że zostanie on rozpoznany zgodnie z oczekiwaniem wierzyciela.
Spóźnienie kosztuje i ogranicza udział w podziale
Upływ trzydziestu dni zasadniczo nie powoduje wygaśnięcia zwykłej wierzytelności pieniężnej. Spóźnione zgłoszenie obciąża jednak wierzyciela zryczałtowanymi kosztami przewidzianymi w art. 235, co do zasady także bez jego winy. Ich wysokość ustawa wiąże z piętnastoma procentami wskazanego przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za trzeci kwartał poprzedniego roku. Wyjątek dotyczy spóźnionego zgłoszenia będącego wynikiem korekty deklaracji lub podobnego dokumentu rozliczeniowego dokonanej przez syndyka.
Późniejsze zgłoszenie nie podważa dokonanych wcześniej czynności. Zgodnie z art. 252 może pozwolić na udział dopiero w kolejnych planach podziału, po uznaniu wierzytelności. Zgłoszenie po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału pozostawia się bez rozpoznania. Termin zgłoszenia należy przy tym odróżnić od przedawnienia: skuteczne zgłoszenie przerywa jego bieg na podstawie art. 239a, ale nie usuwa przedawnienia, które nastąpiło wcześniej.
Po zgłoszeniu pozostaje kontrola listy i podziału środków
W postępowaniu prowadzonym według zasad ogólnych syndyk weryfikuje zgłoszenie i sporządza listę wierzytelności. Wierzyciel powinien śledzić obwieszczenie o jej złożeniu. Na odmowę uznania zgłoszonej wierzytelności przysługuje sprzeciw w terminie dwóch tygodni od obwieszczenia, zgodnie z art. 256. Nie można zakładać, że samo przesłanie kompletu dokumentów przesądziło o uznaniu należności.
Indywidualna egzekucja z majątku masy upadłości podlega ograniczeniom z art. 146, a uzyskanie tytułu sądowego nie daje pierwszeństwa przed ustawowymi zasadami zaspokojenia. Rzeczywista wypłata zależy między innymi od środków uzyskanych przez syndyka, kosztów postępowania, kategorii wierzytelności i zabezpieczeń. Prawidłowe zgłoszenie pozwala uczestniczyć w tym podziale, lecz samo nie gwarantuje pełnej zapłaty ani konkretnej daty przelewu.
Publikacja ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i właściwego stanu prawnego.
Wróć do bazy wiedzy