Opłaty sądowe w sprawach cywilnych

Opłata od pozwu i apelacji w sprawach majątkowych

Jeżeli przepis szczególny nie przewiduje innej opłaty, w sprawach o prawa majątkowe do 20 000 zł stosuje się progi z art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Podstawą jest wartość przedmiotu sporu, a przy środku zaskarżenia — wartość przedmiotu zaskarżenia.

Wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia	Opłata
Do 500 zł	30 zł
Ponad 500 zł do 1 500 zł	100 zł
Ponad 1 500 zł do 4 000 zł	200 zł
Ponad 4 000 zł do 7 500 zł	400 zł
Ponad 7 500 zł do 10 000 zł	500 zł
Ponad 10 000 zł do 15 000 zł	750 zł
Ponad 15 000 zł do 20 000 zł	1 000 zł

Przy wartości ponad 20 000 zł opłata stosunkowa wynosi zasadniczo 5% tej wartości, nie więcej niż 100 000 zł.

Ustawa przewiduje wyjątki. Przykładowo w sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowych, przy wartości ponad 20 000 zł, od konsumenta lub osoby fizycznej prowadzącej gospodarstwo rodzinne pobiera się opłatę stałą 1 000 zł. Odrębne reguły mogą dotyczyć także m.in. spraw pracowniczych, rodzinnych, postępowania nakazowego i zwolnienia od kosztów.

Zawezwanie do próby ugodowej

W sprawach o prawa majątkowe opłata od wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wynosi 120 zł, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, oraz 300 zł powyżej tej kwoty. W sprawach o prawa niemajątkowe pobiera się jedną piątą opłaty, nie mniej niż 100 zł.

Postępowanie pojednawcze wpływa również na przedawnienie. Zgodnie z art. 121 pkt 6 k.c. bieg przedawnienia roszczeń objętych wnioskiem nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas trwania tego postępowania. Po jego zakończeniu rozpoczęty wcześniej termin biegnie dalej. Planując dochodzenie należności, trzeba więc obliczyć pozostały czas na wniesienie pozwu.

Opłata za uzasadnienie orzeczenia

Od terminowego wniosku o doręczenie wyroku albo postanowienia co do istoty sprawy z uzasadnieniem pobiera się opłatę 100 zł. Wniosek o doręczenie z uzasadnieniem innego postanowienia albo zarządzenia podlega opłacie 30 zł. Ustawa określa dla tych wniosków termin tygodniowy od ogłoszenia albo doręczenia orzeczenia lub zarządzenia.

W razie wniesienia środka zaskarżenia uiszczona opłata za uzasadnienie jest zaliczana na poczet opłaty od tego środka. Ewentualna nadwyżka nie podlega zwrotowi. W konkretnej sprawie należy uwzględnić również zasady sporządzania uzasadnienia z urzędu i ewentualne zwolnienie od opłat.

Wybrane opłaty stałe

Opłata 100 zł dotyczy m.in. wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, zabezpieczenie spadku, sporządzenie spisu inwentarza lub odebranie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Przy połączeniu żądań lub dodatkowych czynnościach mogą powstać dalsze należności.

Po 100 zł pobiera się również za wskazane w ustawie czynności wieczystoksięgowe, m.in. założenie księgi wieczystej, połączenie nieruchomości w jednej księdze, odłączenie nieruchomości lub wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego. Inne wpisy, takie jak wpis własności lub hipoteki, mają własne zasady opłat.

Zabezpieczenie roszczenia i rozszerzenie powództwa

Wniosek o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia roszczenia co do zasady podlega opłacie 100 zł. Nie pobiera się jednak odrębnej opłaty od wniosku o udzielenie zabezpieczenia zgłoszonego w piśmie rozpoczynającym postępowanie, np. w pozwie (art. 95 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Szczególną zasadę stosuje się do zabezpieczenia roszczenia pieniężnego przed wniesieniem pozwu: opłata wynosi jedną czwartą opłaty od pozwu. Jeżeli pozew zostanie wniesiony w wyznaczonym terminie, opłatę za zabezpieczenie zalicza się na poczet opłaty od pozwu.

Od rozszerzenia powództwa lub zmiany powodującej wzrost wartości przedmiotu sporu pobiera się różnicę między opłatą należną po zmianie a wcześniejszą opłatą, nie mniej niż 30 zł. Z kolei wnioski dowodowe złożone po zatwierdzeniu planu rozprawy mogą podlegać dodatkowym opłatom określonym w art. 34a ustawy.

Odpisy i kopie z akt

Za wydanie odpisu, wypisu, zaświadczenia, wyciągu lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie akt pobiera się zasadniczo 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron. Pierwszy wniosek strony wszczynającej postępowanie o wydanie odpisu orzeczenia kończącego postępowanie z klauzulą wykonalności korzysta z ustawowego zwolnienia.

Opłata za kopię dokumentu wynosi 20 zł za każde rozpoczęte 20 stron. Wydanie na informatycznym nośniku zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z posiedzenia podlega zasadniczo opłacie 20 zł. Przed zapłatą warto sprawdzić, czy dana czynność podlega opłacie i czy nie obejmuje jej zwolnienie ustawowe.