Zwykle, wystawiając fakturę VAT za nasze usługi lub sprzedane towary, nie zakładamy, że nasz kontrahent w przyszłości nie będzie chciał uregulować należności. Tym bardziej, w chwili wręczania tzw. faktury przelewowej lub rachunku (np. do umowy o dzieło), nie myślimy o tym, aby już na tym etapie zabezpieczyć się przed ewentualnym procesem i uprościć dochodzenie należności.
Warto to zmienić i wyrobić sobie nawyk odbierania – zawsze, gdy jest to możliwe – podpisu naszego kontrahenta na wręczanej mu fakturze i rachunku. Warto także przeszkolić pracowników, aby zadbali o tę kwestię. Nie jest to czynność wymagająca dużego nakładu pracy, a wprowadzenie jej jako standardu zaprocentuje w przyszłości.
Podpisana przez dłużnika faktura VAT ułatwi odzyskanie długu
Art. 485 § 1 pkt 2 k.p.c. wskazuje zaakceptowany przez dłużnika rachunek jako jeden z dokumentów mogących uzasadniać wydanie nakazu zapłaty. Podpisana faktura może pełnić taką funkcję, jeżeli z okoliczności wynika akceptacja należności przez dłużnika. Sam podpis potwierdzający wyłącznie odbiór dokumentu nie musi być wystarczający.
Postępowanie nakazowe jest odrębnym postępowaniem cywilnym służącym sprawnemu odzyskiwaniu przez wierzycieli ich należności, przede wszystkim pieniężnych. Postępowanie takie inicjowane jest przez wierzyciela poprzez wytoczenie powództwa z dołączonym wnioskiem, aby jego sprawa została rozpoznana w postępowaniu nakazowym.
Skierowanie sprawy do postępowania nakazowego wymaga jednak, aby nasza wierzytelność była stwierdzona ściśle oznaczonymi dokumentami, które musimy dołączyć do pozwu. Jednym z takich dokumentów jest właśnie wspomniany zaakceptowany przez dłużnika rachunek. Może nim być np. podpisana przez dłużnika faktura VAT lub rachunek do umowy o dzieło.
Efektem postępowania może być nakaz zapłaty zobowiązujący pozwanego do zapłaty należności wraz z kosztami albo wniesienia zarzutów. Przy nakazie wydanym w postępowaniu nakazowym termin wynosi miesiąc od doręczenia, jeżeli doręczenie ma nastąpić na terytorium Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Przy doręczeniu poza Unią Europejską wynosi trzy miesiące. W konkretnej sprawie trzeba sprawdzić treść nakazu i pouczenie sądu.
Co daje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym?
Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przede wszystkim stanowi tytuł zabezpieczenia, który jest wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Tym samym, po doręczeniu nam przez sąd nakazu zapłaty od razu możemy wszcząć postępowanie zabezpieczające, którego celem będzie zabezpieczenie późniejszej egzekucji.
Bez zabezpieczenia narażeni jesteśmy na sytuację, w której dłużnik w czasie długotrwałego procesu wyzbędzie się majątku, a późniejsza egzekucja okaże się bezskuteczna. Innymi słowy, mimo wygrania sprawy pozostaniemy z niczym.
Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym pozwala wystąpić o zabezpieczenie, np. przez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową lub zajęcie składników majątku w granicach dopuszczonych prawem. Może to poprawić perspektywę przyszłej egzekucji, lecz nie daje gwarancji odzyskania długu. Sąd może ograniczyć zabezpieczenie na wniosek pozwanego.
Postępowanie nakazowe to niższe koszty
Dysponowanie podpisaną przez kontrahenta fakturą VAT lub rachunkiem pozwala nam starać się o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Oprócz opisanych powyżej korzyści, jakie daje uzyskanie nakazu zapłaty wydanego w takim postępowaniu, istotnym plusem jest także to, że postępowanie nakazowe jest dużo tańsze.
Opłatę od zwykłego pozwu ustala się według ustawy o kosztach sądowych. Przy roszczeniach majątkowych do 20 000 zł obowiązują co do zasady progi kwotowe, a powyżej tej wartości — opłata 5%, z ustawowym limitem i wyjątkami. Przykładowo zwykły pozew o 40 000 zł podlega zasadniczo opłacie 2 000 zł.
Od pozwu w postępowaniu nakazowym pobiera się jedną czwartą należnej opłaty, nie mniej niż ustawowe minimum. W przykładzie roszczenia o 40 000 zł opłata wyniesie zatem 500 zł. Obliczenie jednej czwartej wymaga najpierw ustalenia opłaty właściwej dla konkretnego roszczenia — zależnie od sprawy będzie to opłata kwotowa albo stosunkowa.
W razie wniesienia zarzutów pozwany uiszcza co do zasady trzy czwarte opłaty. Gdy nakaz wydano przeciwko konsumentowi, opłata od jego zarzutów nie może przekroczyć 750 zł. Należy uwzględnić również ewentualne zwolnienie od kosztów sądowych.
Jeżeli dłużnik nie zdecyduje się wnieść zarzutów, wówczas nasz nakaz zapłaty stanie się prawomocny. Dzięki temu będziemy mogli na jego podstawie – po uzyskaniu klauzuli wykonalności – przeprowadzić egzekucję.
Jak wdrożyć podpisywanie faktur VAT i rachunków przez kontrahentów?
Biorąc pod uwagę wszystkie opisane powyżej korzyści, warto wdrożyć w swojej firmie wytyczne dot. uzyskiwania podpisów na fakturach i rachunkach od swoich kontrahentów. Nie można jednak przy tym zapomnieć, że nie każdy podpis zapewni nam możliwość skierowania sprawy do postępowania nakazowego i cieszenia się nakazem zapłaty wydanym w tym postępowaniu.
Fakturę lub rachunek powinna zaakceptować osoba uprawniona do działania za dłużnika w tym zakresie. Sam fakt zatrudnienia jako magazynier czy pracownik sekretariatu nie dowodzi takiego umocowania. Trzeba sprawdzić zasady reprezentacji i ewentualne pełnomocnictwo.
Jeżeli współpracujemy z jednoosobowym przedsiębiorcą, warto zatroszczyć się o jego osobisty podpis. Jeżeli mamy do czynienia ze spółką z o.o., podpis pod fakturą warto pozyskać od uprawnionego do samodzielnej reprezentacji członka zarządu.
Co więcej, podpis na fakturze lub rachunku powinien być na tyle czytelny, aby dało się zidentyfikować osobę, która go złożyła. Aby móc bowiem mówić o zaakceptowanym przez dłużnika rachunku, który może nam zapewnić nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, to owa akceptacja musi nastąpić przez właściwego reprezentanta dłużnika. Aby mieć realne szanse uzyskania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, musimy wykazać, że na dołączonej do pozwu fakturze podpisała się właściwa osoba.
Jeżeli podpis jest nieczytelny i nie można ustalić, kto go złożył, wykazanie akceptacji dłużnika może być utrudnione. Decyduje całokształt dokumentów. Sąd ocenia, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wydania nakazu; sama faktura nie gwarantuje skierowania sprawy do postępowania nakazowego.
Brak podpisu albo podpis osoby nieumocowanej nie przekreśla możliwości dochodzenia należności. Roszczenie można wykazywać również innymi dowodami, dobierając tryb postępowania do posiadanej dokumentacji. Dlatego warto gromadzić dowody zawarcia i wykonania umowy niezależnie od tego, czy kontrahent podpisał fakturę.
Warto uzgodnić w firmie sposób dokumentowania akceptacji należności oraz przechowywać faktury razem z umowami, zamówieniami, potwierdzeniami wykonania świadczenia i korespondencją z kontrahentem.
W transakcjach handlowych istnieje również odrębna podstawa wydania nakazu z art. 485 § 21 k.p.c. Wymaga ona odpowiednich dokumentów, m.in. umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego i dowodu doręczenia faktury lub rachunku. Podpis na fakturze nie jest więc jedynym sposobem udokumentowania roszczenia. Nie stanowi też ogólnego warunku ważności faktury podatkowej.
Publikacja ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej okoliczności i właściwego stanu prawnego.
Wróć do bazy wiedzy